Boha­te­ro­wie nie­wi­dzial­nego frontu wojny wywia­dow­czej

W 2000 roku została powo­łana Polsko-Bry­tyj­ska Komisja Histo­ryczna do Spraw Doku­men­ta­cji Dzia­łal­no­ści Pol­skiego Wywiadu w II Wojnie Świa­to­wej i Jego Współ­dzia­ła­nia z Wywia­dem Bry­tyj­skim. Dopiero wtedy, po ponad 50 latach, Bry­tyj­czycy otwo­rzyli swoje archiwa. Wówczas okazało się, jak wiele świat zawdzię­cza Polakom (wszyst­kie polskie mate­riały wywia­dow­cze były w czasie wojny prze­ka­zy­wane Bry­tyj­czy­kom, a w 1954 r. pełne archiwa naszego wywiadu rząd emi­gra­cyjny prze­ka­zał bry­tyj­skim władzom).

Pod­sta­wo­wym zada­niem Komisji była iden­ty­fi­ka­cja i ocena oca­la­łych doku­men­tów dot. dzia­łal­no­ści wywiadu pol­skiego w czasie II wojny świa­to­wej. Polscy badacze odna­leźli wiele nie­zna­nych wcze­śniej akt. Owocem ich pracy była dwu­to­mowa publi­ka­cja w języku polskim i angiel­skim opa­trzona wstępem pre­mie­rów Tony­’ego Blaira i Marka Belki. Nie zabra­kło w niej doku­men­tów odno­szą­cych się do współ­pracy radio­wy­wia­dow­czej i losów pol­skich kryp­to­lo­gów Mariana Rejew­skiego, Jerzego Różyc­kiego i Henryka Zygal­skiego. Upo­wszech­nie­nie tych akt sta­no­wiło duży krok naprzód w kształ­to­wa­niu świa­do­mo­ści Bry­tyj­czy­ków, którzy przez prze­szło pół wieku cał­ko­wi­cie pomi­jali zna­cze­nie pracy pol­skich kryp­to­lo­gów.

Mija 10. rocz­nica ogło­sze­nia raportu tej komisji kie­ro­wa­nej przez prof. Darię Nałęcz i Tessę Stir­ling. Kon­klu­zja z niego jest nastę­pu­jąca: Polska miała naj­bar­dziej roz­le­głą i naj­spraw­niej­szą sieć wywiadu ze wszyst­kich państw alianc­kich. Dzia­łało w niej około 20 tys. ludzi, a naj­więk­szymi osią­gnię­ciami pol­skiego wywiadu było przede wszyst­kim roz­szy­fro­wa­nie Enigmy oraz dostar­cze­nie do Wiel­kiej Bry­ta­nii infor­ma­cji o tajnej broni Hitlera - rakie­cie V-2. W Afryce, Europie czy na Atlan­tyku nie było ope­ra­cji woj­sko­wej, w ramach której wiedza uzy­skana dzięki zła­ma­niu Enigmy nie byłaby klu­czowa.