Wokół Enigmy. Od narodzin kryptologii matematycznej i złamania szyfrów Enigmy do rewolucji informatycznej

Nowoczesny budynek z betonu i szkła na brzegu rzeki.

W Bramie Poznania odbyła się wczoraj konferencja naukowa "Wokół Enigmy..." Organizatorami wydarzenia byli: Brama Poznań ICHOT, Trakt Królewsko-Cesarski oraz Miasto Poznań. Merytorycznie konferencję wsparli: Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe oraz Zakład Matematyki Dyskretnej Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Celem konferencji było przedstawienie historii kryptografii, matematyki i informatyki przez specjalistów będących uznanymi autorytetami, a także wspólnym poszukiwaniem prawdy o przeszłości - ponad podziałami granicznymi. Przedstawiono historię Enigmy z dwóch perspektyw - polskiej oraz brytyjskiej.

Program konferencji wyglądał następująco:

  • Początki polskiej kryptografii w II Rzeczypospolitej - prof. dr hab. Grzegorz Nowik, Instytut Studiów Politycznych PAN w Warszawie
  • Od złamania szyfrów Enigmy do cywilizacji cyfrowej - dr Marek Grajek
  • Profesor Zdzisław Krygowski – mistrz poznańskich kryptologów. Doświadczenie z przeszłości – powód do dumy i kontynuacji - em. prof. UAM dr hab. Magdalena Jaroszewska, Wydział Matematyki i Informatyki
  • Jak dezinformacja wypaczyła potoczny obraz dziejów złamania Enigmy? - dr Marek Grajek
  • X, Y & Z. O dokonaniach poznańskich kryptologów i Alana Turinga – myśli i refleksje z perspektywy Bletchley Park - dr John Dermot Turing
  • Innowacyjne wynalazki informatyczne inżyniera Jacka Karpińskiego (1927 – 2010) w zbiorach Narodowego Muzeum Techniki w Warszawie - Mirosław Zientarzewski, dyrektor Narodowego Muzeum Techniki w Warszawie
  • Kod DNA – powstanie, znaczenie, sposoby odczytu - Jan Badura, Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej, prof. dr hab. Jacek Błażewicz, Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej, Artur Laskowski, Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej, Karolina Zwiewka, Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej
  • Rozwój badań naukowych i innowacji z wykorzystaniem zaawansowanej infrastruktury informatycznej - dr Cezary Mazurek, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, dr Maciej Stroiński, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, prof. dr hab. Jan Węglarz, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe/Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej



Kto złamie szyfry? Konkurs ogólnopolski

Ruszyła kolejna edycja fascynującej edukacyjnej gry internetowej, która łączy w sobie elementy historii, matematyki i logiki. Jest ona doskonałą propozycją edukacyjną dla uczniów, studentów, nauczycieli i nie tylko.
Łamacze Szyfrów, bo o tej grze mowa, powstała pod wpływem inspiracji dziejami polskich kryptologów, którzy przed II wojną światową złamali kod Enigmy. Gra wprowadza młodych ludzi w świat kryptologii, wiodąc ich w niezwykle interesujący sposób od starożytnych metod utajniania informacji, po wojenne zmagania z niemieckim szyfrem Enigmy. Na wszystkich poziomach gry uczestnicy rozwijają swoje umiejętności matematyczne, uczą się logicznego myślenia i stykają się z nieznaną powszechnie historią.
Gra Łamacze Szyfrów to również kształtowanie zdolności pracy w grupie, gdyż biorą w niej udział trzyosobowe zespoły. Ta z drużyn, która jako pierwsza, po przejściu wszystkich etapów, ułoży napis ENIGMA na wirtualnych rotorach, zwycięża w grze i wygrywa nagrodę główną.

Poniżej zamieszczamy linki do informacji skierowanych do uczniów.
PLAKAT
ULOTKA
SPOT PROMOCYJNY

Szczegóły znajdą Państwo na stronie www.lamaczeszyfrow.pl




Wystawa towarzysząca konferencji CYBERSEC 2018

W Pałacu Czeczotki przy Rynku Głównym w Krakowie czeka na zwiedzających nielada atrakcja. Wystawa Cyfry, Kody, Szyfry – 100 Lat Niepodległej będzie udostępniona nieodpłatnie od 29 września do 12 października 2018 r. (od wtorku do niedzieli, w godz. 12-18). Grupy szkolne mogą skorzystać z usług przewodnika.

Ekspozycja prezentuje sylwetki matematyków, którzy zmienili losy świata - Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego, Henryka Zygalskiego, Jana Kowalewskiego (złamał szyfry w okresie wojny polsko-bolszewickiej) i Alana Turinga. Ukazuje także historię legendarnej lwowskiej szkoły matematycznej, skupionej wokół Stefana Banacha i Hugona Steinhausa.

Wystawa akcentuje siłę współpracy międzynarodowej. Polscy i brytyjscy kryptolodzy przyczynili się do szybszego zakończenia II wojny światowej. Jednocześnie wymiana informacji wywiadowczych rozpoczęła strategiczne relacje wywiadów Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, które następnie przerodziły się we współpracę znaną pod nazwą Five Eyes.

Ostatnia część wystawy dotyczy powojennych osiągnięć polskich matematyków i kryptologów: Stanisława Ulama, który brał udział w pracach nad bombą wodorową i nad stworzeniem pierwszych komputerów, prof. Henryka Woźniakowskiego oraz prof. Aleksandra Mądrego, uważanego za jednego z najwybitniejszych światowych informatyków.

Na wystawie można również obejrzeć egzemplarz oryginalnej, wojskowej Enigmy wypożyczony ze zbiorów Agencji Wywiadu.




O Rejewskim w Muzeum II Wojny Światowej

12 kwietnia 2018 o godzinie 17:00 odbędzie się spotkanie „Wokół postaci Mariana Rejewskiego – pogromcy Enigmy”, które poprowadzi dr Marek Szymaniak. Wykład „Wokół postaci Mariana Rejewskiego – pogromcy Enigmy” wygłosi dr Krzysztof Osiński. Gościem specjalnym spotkania będzie: Janina Sylwestrzak, córka Mariana Rejewskiego.
Marian Rejewski był jednym z czołowych polskich kryptologów i matematyków swojego pokolenia. W 1932 r., jako pracownik cywilny Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego, złamał kod Enigmy – niemieckiej maszyny szyfrującej. Przez następne lata, wraz ze swoimi współpracownikami, Jerzym Różyckim i Henrykiem Zygalskim, doskonalił sposoby odczytywania depesz sił zbrojnych III Rzeszy. Dziś jego dokonania uznaje się za jeden z największych wkładów Polski w zwycięstwo nad Niemcami w II wojnie światowej.

dr Krzysztof Osiński, pracownik naukowy Delegatury IPN w Bydgoszczy, popularyzator postaci Mariana Rejewskiego.
dr Marek Szymaniak, Kierownik Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Każda osoba obecna na spotkaniu otrzyma broszurkę poświęconą polskiemu kryptologowi autorstwa Krzysztofa Osińskiego.

12 kwietnia 2018 r. (czwartek, godz. 17.00),
Sala Kinowa, poziom -3
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
WSTĘP WOLNY

źródło: muzeum1939.pl




Seminarium i warsztaty kryptologiczne dla młodzieży

28 października 2015 r. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Bydgoszczy - Filia w Szubinie, przy współpracy I Liceum Ogólnokształcącego w Szubinie, zorganizowała seminarium dla uczniów szkół średnich i gimnazjów pt. „Spotkanie z kryptologią”.

Pracownik Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, dr Marcin Kowalewski, wygłosił wykład „Skala problemu złamania Enigmy”. Studentki z Koła Naukowego Dydaktyki Informatyki i Matematyki Omega UKW w Bydgoszczy - Lena Kadow, Paulina Majewska i Agnieszka Remus - poprowadziły warsztaty z kryptologii.

W zajęciach  uczestniczyli uczniowie z I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego, a także gimnazjaliści ze szkół w Szubinie, Mycielewie, Rynarzewie, Kowalewie i Mroczy.
Seminarium realizowane jest przez Instytut Matematyki UKW w Bydgoszczy w ramach projektu „Akademia Młodych Naukowców”.




Enigma 2015 - młodzi następcy Mariana Rejewskiego

W ramach Bydgoskiego Grantu Oświatowego 12, 13 i 14 maja uczniowie klas IV, V i VI szkół podstawowych mogli uczestniczyć w kolejnej edycji projektu „Enigma 2015”.

Przedsięwzięcie obejmowało prezentację połączoną z wykładem pułkownika Jerzego Lelwica o życiu i osiągnięciach naukowych wybitnego bydgoszczanina, matematyka - Mariana Rejewskiego. Kolejną atrakcją dla uczniów będzie udział w konkursie kodowania i łamania szyfrów „Mała Enigma”.

Organizatorami tego projektu są Zespół Szkół nr 26 im. Huberta Wagnera oraz Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy.




Ruszyła międzynarodowa edycja internetowej gry kryptologicznej

Gra łączy elementy historii, matematyki, kryptologii. Organizator - Stowarzyszenie Kulturalno-Turystyczne VIATOR - przygotowało trzy poziomy gry: BASIC LEVEL rozpoczął się 20 kwietnia, ADVANCED LEVEL wystartuje 11 maja, a ENIGMA LEVEL - 1 czerwca. Wystarczy zebrać trzyosobowy zespół, wybrać poziom trudności, zarejestrować się na stronie codebreakers.eu i rozpocząć zabawę! Rozsmakujcie się w przygodzie, zostańcie tajnymi agentami, poznajcie tajniki kryptologii i złamcie depesze wroga!




Warsztaty z kryptologii dla dzieci

Warsztaty „Jak łamać szyfry, czyli odkrywanie tajemnic kryptologii” w Muzeum Oświaty w Bydgoszczy poprowadziła dr Karolina Mroczyńska z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy z Instytutu Matematyki. W zajęciach uczestniczyła klasa III ze SP nr 31. Pani dr Mroczyńska opowiedziała dzieciom o najważniejszych zagadnieniach związanych z kryptografią, wyjaśniając m.in. czym jest szyfr i szyfrogram. Dzieci poznały najstarsze i najbardziej znane szyfry: Szyfr Cezara, Szyfr Podstawieniowy i Szyfr Pitagorasa. Aktywnie uczestniczyły w zajęciach, szyfrując i deszyfrując swoje imiona. Kryptologia jest dziedziną blisko spokrewnioną zarówno z matematyką jak i informatyką. Łamanie szyfrów lub tworzenie własnych zakodowanych informacji wymaga logicznego myślenia.